ZABURZENIE ODŻYWIANIA-ANOREKSJA

CO TO JEST ANOREKSJA?

Anoreksja to jedna z form zaburzeń odżywiania.  Jest to bardzo poważna choroba, która polega na obsesyjnym odchudzaniu się, umyślną utratą masy ciała poprzez unikanie  pokarmów, prowokowanie wymiotów, stosowanie środków przeczyszczających, środków moczopędnych, leków tłumiących łaknienie a także poprzez stosowanie wyczerpujących ćwiczeń fizycznych. Na początku anoreksja pozostaje niezauważona przez bliskich. Problemy zaczynają się, gdy masa ciała zaczyna być zbyt niska, a osoba chora zaczyna odmawiać przyjmowania pokarmów. Chorzy na anoreksję pomimo widocznej (nie dla nich) niedowagi, dalej się odchudzają, odmawiają jedzenia, ponieważ nie akceptują swojego wyglądu i „grubego” ciała. Nie potrafią patrzeć na swoje odbicie w lustrze. Obraz własnego ciała jest w znacznym stopniu zaburzony, więc nie przestają się odchudzać nawet wtedy, kiedy organizm  już jest wyniszczony. Anoreksja występuje najczęściej  u dziewcząt w okresie pokwitania i u  kobiet aż do okresu menopauzy. Zdarza się także u chłopców przed osiągnięciem dojrzałości i młodych mężczyzn najczęściej u  mężczyzn homoseksualnych ponieważ wiąże się  z większym zwracaniem uwagi na wygląd i ciało. Anoreksja należy do chorób o wysokim ryzyku śmiertelności. Niestety w miarę postępowania choroby dochodzi do poważnych zaburzeń funkcjonowania organizmu i czasami nieodwracalnych  zmian fizycznych i psychicznych.

Pierwsze objawy anoreksji zaczynają się od stopniowego ograniczenia jedzenia na rzecz zdrowego odżywiania się lub  przejściem na wegetarianizm i chęcią przygotowania samemu posiłków i kontrolowania kalorii. Osoby z anoreksją przeżywają permanentny lęk przed rehabilitacją wagi (przytyciem) i  absolutnie nie chcą poddać się leczeniu, ponieważ uważają, że są zdrowi.

Charakterystyczne zachowania i objawy dla anoreksji to:

  • Ograniczenie jedzenia/głodówki
  • Sprawdzanie zawartości kalorycznej wszystkich produktów
  • Odmowa jedzenia z rodziną/chęć jedzenia w samotności
  • Przygotowanie posiłków dla rodziny/kontrolowanie kalorii
  • Korzystanie z toalety zaraz po posiłku/wymiotowanie
  • Koncentrowanie się na wyglądzie i wadze
  • Ważenie się kilka razy dziennie
  • Izolowanie od otoczenia, rodziny, bliskich
  • Nadmierny krytycyzm w stosunku do siebie
  • Huśtawka nastrojów

Najczęstsze powikłania zaburzenia odżywiania:

  • Spadek ciśnienia tętniczego krwi
  • Nieprawidłowe EKG
  • Zanik mięśnia sercowego
  • Zaburzenia rytmu serca
  • Niedokrwistość
  • Niekrzepliwość
  • Stany zapalne żołądka i jelit
  • Wzdęcia, zaparcia
  • Osteoporoza i osteopenia
  • Zanik kory mózgowej
  • Zaburzenia hormonalne, które mogą skutkować zanikiem menstruacji u kobiet, u mężczyzn objawiać się spadkiem potencji, u dzieci i młodzieży – zatrzymaniem wzrostu i dojrzewania płciowego.

A także suchość skóry, wypadanie włosów, przewlekłe zmęczenie, łamliwość paznokci. Chory może mieć także problemy z pamięcią i koncentracją i problemy w nauce.

W ramach leczenia ambulatoryjnego zaburzeń odżywiania wskazana jest terapia kompleksowa/zespołowa. Polega na regularnych wizytach u

  • Psychoterapeuty
  • Dietetyka
  • Psychiatry (farmakoterapia)
  • W przypadku, gdy osoba chora jest niepełnoletnia, prowadzi się również terapię rodzinną.

Ten rodzaj terapii wskazany jest również wówczas, gdy relacje rodzinne mają wpływ na rozwój zaburzenia.

Sposób leczenia anoreksji zależy od tego w jakim stadium choroby znajduje się pacjent. Jeżeli jego stan zagraża życiu, konieczna jest hospitalizacja  i intensywna terapia. Natomiast, jeżeli takiego niebezpieczeństwa nie ma, leczenie odbywa się ambulatoryjnie. W przypadku skrajnego wyniszczenia i wychudzenia organizmu stosuje się przymusowe leczenie w szpitalu. Rokowania wyleczenia anoreksji zależą m.in. od stadium choroby, odbudowania wyniszczonego organizmu a także od CHĘCI samego pacjenta. Ważne jest, aby sam pacjent był gotowy do pożegnania się ze swoją „ulubioną” chorobą  a także, żeby zaakceptował siebie i zaufał osobom, którzy chcą mu pomóc. Niestety żadna hospitalizacja i żadna pomoc terapeutyczna  nie pomoże, jeżeli sam pacjent nie będzie chciał współpracować.

 

Zalecenia dla rodziców…..

  • Rozmawiaj z dzieckiem,
  • Pytaj o problemy,
  • Staraj się pomóc i wesprzeć w trudnych sytuacjach,
  • Bądź z nim kiedy jest mu smutno,
  • Nie porównuj z innymi(koleżankami),
  • Nie wymagaj za dużo,
  • Nie krytykuj i nie oceniaj/wspieraj i pomagaj,
  • Nie krytykuj swoje dziecko przy innych,
  • Pamiętaj, że ważne jest jego zdanie a nie innych,
  • Słuchaj uważnie co dziecko chcę Ci przekazać/poświęć na to swój czas,
  • Dbaj o relacje w rodzinie i o jakość komunikacji.
  • Daj dziecku możliwość wyboru i uszanuj jego zdanie.
  • Często przytulaj i mów, że kochasz!

Przykłady moich pacjentów:
Pacjentka X, miała leczenie w ośrodku, gdzie udało jej się uzyskać odpowiednią wagę, w związku z czym została wypisana do domu do kontynuowania leczenia  ambulatoryjnie. Po jakimś czasie jednak pacjentka miała znowu problemy z jedzeniem i z akceptacją siebie i swojego ciała. Została skierowana  do mnie na terapie. Miałam wzmocnić pacjentkę, żeby nie wracała do tych myśli i miałam popracować nad emocjami, lękami i poczuciem własnej wartości. Podjęłam się tej  pracy, ponieważ na pierwszym spotkaniu usłyszałam od pacjentki- „chcę się wyleczyć i nie chcę wracać do tego co było”. Dla mnie było to wystarczające, żeby zacząć z nią pracę i walkę o jej zdrowie i powrót do normalnego życia z zastrzeżeniem, że jeżeli nie będzie współpracy i poprawy, to nie będę mogła prowadzić dalej terapii ambulatoryjnie. Ze wsparciem ze strony psychiatry i dietetyka i z dużą motywacją ze strony pacjenta, zaczęłam długotrwałą i systematyczną pracę. Pacjentka z tygodnia na tydzień robiła postępy i…. nasza współpraca zakończyła się sukcesem! Teraz pacjentka jest w bardzo dobrym stanie psychicznym i emocjonalnym. W pełni akceptuje siebie, swoje ciało i swoją prawidłową wagę. Jestem dumna z jej pracy i z jej motywacji. To właśnie jej motywacja była kluczem do zdrowienia!

Kolejny przypadek nastolatki. Rok temu rodzice przeprowadzili swoją 16 letnią córkę do mnie i poprosili o pomoc, o bardziej aktywną, dynamiczną terapie wzmacniającą i motywującą do leczenia. Dla każdego rodzica jest to straszny dramat widzieć jak dziecko niszczy siebie i swoje zdrowie. Pacjentka ważyła 43kg/168wzrost i była gotowa pożegnać się z chorobą. Potrzebowała  pomocy i wsparcia. Zaczęłyśmy naszą wspólną ciężką pracę, korzystając też ze wsparcia psychiatry i dietetyka. Pacjentka bardzo się starała, była zaangażowana i konsekwentnie chodziła na terapie. Relacja z pacjentem jest podstawą każdego procesu terapeutycznego. Kluczowe dla zbudowania relacji między terapeutą a pacjentem jest dobra komunikacja, która jest oparta na zaufaniu, empatii i wzajemnym szacunku. Wynikiem tej relacji i wspólnej pracy było osiągniecie po woli, prawidłowej wagi, ustabilizowanie tej wagi, co w tej chorobie jest najtrudniejsze, ponieważ jest duży opór ze strony pacjentów. Następnie była wzmożona praca nad akceptacją siebie, swojego wyglądu, akceptacją wagi, życia bez choroby i bez myśli destrukcyjnych! Kolejny sukces i kolejne zdrowe dziecko!
Chciałabym,żeby każda pacjentka z anoreksją miała taką silę woli do walki z chorobą. Niestety w tej chorobie właśnie to jest najtrudniejsze!

Anna Szmawonian